Na półtora miesiąca przed wprowadzeniem nowych zasad, nakazujących stosowanie tachografów w samochodach powyżej 2,5 tony, już zapowiada się na spory bałagan. Coraz więcej osób zadaje sobie bowiem pytanie, kiedy tachografy tak naprawdę będą obowiązkowe i kiedy będą od tego wyjątki.
Okazją do dyskusji na ten temat jest ubiegłotygodniowy materiał „Auto Świata”. Opisano tam historię polskiego przewoźnika, który z wyprzedzeniem zamontował tachograf do swojego pojazdu o DMC do 3,5 tony. W ten sposób chciał przygotować się na 1 lipca 2026 roku, unikając potencjalnych kolejek w warsztatach. Wyszedł przy tym jednak z założenia, że aż do lipca nie będzie z tego urządzenia korzystał, jako że nie jest to obowiązkowe. Czy natomiast takie podejście było słuszne? Niestety, jednoznaczna odpowiedź na to pytanie nie istnieje. Wszystko okazuje się bowiem zależeć od tego, kto i jak zinterpretuje nowe unijne przepisy.
Niemiecka inspekcja BALM zdecydowała się na ukaranie polskiego kierowcy. Inspektorzy wyszli przy tym z prostego założenia, że jeśli tachograf jest już zamontowany w pojeździe, to musi być sprawny i musi być stosowany. Taka zasada, niezależna od zmian z 1 lipca 2026 roku, znajduje się w niemieckim rozporządzeniu dotyczącym kierowców transportu drogowego (niem. Fahrpersonalverordnung), obowiązującym pojazdy o DMC od 2,8 do 3,5 tony już od 2005 roku.
Oryginalny fragment rozporządzenia:
„Ist das Fahrzeug mit einem analogen Fahrtenschreiber nach Artikel 2 Absatz 2 Buchstabe g der Verordnung (EU) Nr. 165/2014 oder einem digitalen Fahrtenschreiber nach Artikel 2 Absatz 2 Buchstabe h der Verordnung (EU) Nr. 165/2014 oder einem Fahrtschreiber nach § 57a Absatz 1 Satz 1 der Straßenverkehrs-Zulassungs-Ordnung ausgerüstet, haben Fahrer der in Absatz 1 Nummer 1 genannten Fahrzeuge diese entsprechend Artikel 27 Absatz 2, Artikel 32 Absatz 1 bis 4, Artikel 33 Absatz 1 Unterabsatz 3, Artikel 34 Absatz 1 bis 3 Unterabsatz 1, Absatz 4 bis 7, Artikel 35 Absatz 2 und Artikel 37 Absatz 2 der Verordnung (EU) Nr. 165/2014 oder § 57a Absatz 2 Satz 1 der Straßenverkehrs-Zulassungs-Ordnung zu betreiben.”
Fragment rozporządzenia w tłumaczeniu:
„Jeżeli pojazd jest wyposażony w tachograf analogowy zgodnie z artykułem 2 ustęp 2 litera g rozporządzenia (UE) nr 165/2014 lub tachograf cyfrowy zgodnie z artykułem 2 ustęp 2 litera h rozporządzenia (UE) nr 165/2014 lub tachograf zgodnie z § 57a ustęp 1 zdanie 1 rozporządzenia o dopuszczeniu osób i pojazdów do ruchu drogowego (StVZO), kierowcy pojazdów wymienionych w ustępie 1 punkt 1 [przyp. red.: pojazdy dmc od 2,8 t do 3,5 t] mają obowiązek eksploatować je zgodnie z artykułem 27 ustęp 2, artykułem 32 ustęp 1 do 4, artykułem 33 ustęp 1 akapit 3, artykułem 34 ustęp 1 do 3 akapit 1, ustęp 4 do 7, artykułem 35 ustęp 2 i artykułem 37 ustęp 2 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 lub § 57a ustęp 2 zdanie 1 rozporządzenia o dopuszczeniu osób i pojazdów do ruchu drogowego (StVZO).”
Mówiąc więc krótko: jeśli mamy w busie tachograf, musimy go w Niemczech używać, niezależnie od daty. Odnosi się do tamtejszych, krajowych przepisów. Nie znaczy to jednak, że nie istnieją kraje i scenariusze, w których wygląda to inaczej. Wystarczy zajrzeć tutaj chociażby do Włoch, gdzie już opublikowano oficjalną listę scenariuszy uprawniających do niekorzystania z tachografu.
16 kwietnia włoski rząd przedstawił ministerialną analizę nowych przepisów unijnych. Nie tylko potwierdzono tam, że stosowanie tachografów w busach będzie konieczne dopiero od 1 lipca, ale też wymieniono wspomniane wyjątki. Według tych ostatnich tachograf będzie mógł pozostać w trybie „out”, jeśli w danej dobie kierowca nie będzie wykonywał żadnej trasy międzynarodowej (lub kabotażowej) lub też nie będzie wykonywał żadnej trasy o przewozowym charakterze, w której prowadzenie będzie jego głównym zajęciem. Co natomiast najważniejsze, powyższe zasady mają mieć zastosowanie także do użytku mieszanego, pod warunkiem, że będziemy stosowali rozróżnienie dobowe. Tak więc dla przykładu, jeśli w poniedziałek i czwartek kierowca będzie obsługiwał trasy krajowe, a we wtorek i środę zrobi trasę międzynarodową, zalogowanie karty do tachografu będzie obowiązkowe we wtorek i środę. Za to poniedziałek i czwartek będzie można przejeździć w trybie „out”. Podobnie ma to wyglądać w sytuacji, gdy w poniedziałek kierowca będzie pracował jako monter na budowie, dojeżdżając tam firmowym busem, a we wtorek wykona pracę przewozową, na przykład transportując materiały na budowę w innym mieście. Tutaj przejazd z poniedziałku będzie mógł odbyć się w trybie „out”, a we wtorek trzeba będzie zalogować kartę.
W Polsce jak na razie nie pojawiła się żadna ministerialna analiza. Główny Inspektorat Transportu Drogowego opublikował jedynie krótką, następującą informację, potwierdzającą datę 1 lipca 2026 roku:
Czy od 1 lipca 2026 r. w busie o dmc poniżej 3,5 tony należy zainstalować i stosować tachograf?
Obowiązek stosowania tachografów w pojazdach o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 3,5 tony został określony w art. 2 ust. 1 lit. aa) Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, gdzie wskazano, że obowiązek stosowania tachografu będzie wymagany od dnia 1 lipca 2026 r. w międzynarodowym transporcie drogowym lub kabotażowym rzeczy, gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdów łącznie z przyczepą lub naczepą przekracza 2,5 tony.
