Powyżej: analogowy tachograf w Renault Magnum z 2008 roku
Już jutro, 1 maja 2026 roku, przypadnie 20. rocznica historycznej zmiany w przepisach. Mowa tutaj o przejściu z tachografów analogowych na tachografy cyfrowe.
Wprowadzanie tachografów analogowych było rozłożone w czasie. Same urządzenia pojawiły się jeszcze w latach 20-tych ubiegłego wieku, ale ich spopularyzowanie zajęło około sześciu dekad (więcej na ten temat: Dokładnie 100-letnia historia tachografów na zdjęciach – zmiany z dekady na dekadę). Główny przełom nastąpił dopiero w 1985 roku, gdy obowiązek stosowania tachografów narzuciła cała Europejska Wspólnota Gospodarcza, czyli organizacja poprzedzająca Unię Europejską, zrzeszająca wówczas Belgię, Włochy, Luksemburg, Francję, Holandię, Niemcy Zachodnie, Danię, Irlandię, Grecję oraz Wielką Brytanię.
Analogowe wykresówki w Muzeum Przemysłu w Gencie (Belgia):
Unijna kariera analogowych tachografów trwała przez 21 lat, do 1 maja 2006 roku. Od tego dnia każdy nowo rejestrowany samochód ciężarowy o DMC powyżej 3,5 tony musiał być wyposażony w tachograf cyfrowy, zapisujący dane na kartach kierowców. I choć dzisiaj jesteśmy już do tej technologii zupełnie przyzwyczajeni, 20 lat temu stanowiła ona olbrzymi przełom. Firma VDO, czyli jeden z głównych producentów, skomentowała tę sprawę w bardzo ciekawy sposób: Odejście od analogowych wykresów w 2006 roku było czymś więcej niż tylko technologiczną zmianą. Było to stworzenie kompletnie cyfrowego systemu, wprowadzonego do ciężarówek i autobusów. Wiadomość była przy tym bardzo klarowna: nawet tradycyjny sektor, taki jak transport drogowy, może być poddany udanej cyfryzacji.
Cyfryzacja łączyła się też z licznymi obawami. Do 30 kwietnia 2006 roku wszystkie narzędzia potrzebne do rejestracji czasu pracy dało się zakupić na każdej stacji benzynowej. Mam tutaj oczywiście na myśli zestawy papierowych wykresówek. Za to na 1 maja 2006 roku branża musiała wyposażyć się w nieznane dotąd karty i narzędzia do pobierania danych. Ba, w wielu małych firmach nowym wymogiem było też kupienie… komputera. Wszystko to mogło wzbudzać bardzo duże obawy, co zapisało się między innymi w branżowych mediach. Dla przykładu, brytyjski „Commercial Motor” z końca lutego 2006 roku alarmował, że w całym kraju potrzebne będzie nawet 750 tys. kart do tachografów. W momencie publikowania tamtego materiału, a więc na dwa miesiące przed zmianą prawa, gotowe było 6 tys. kart. Eksperci nie kryli więc obaw, że wszystko to może doprowadzić do paraliżu branży.
Magnes przy impulsatorze DAF-a XF105:
Kolejną istotną sprawą okazały się techniki manipulacji. Gdy cyfrowe urządzenia były wprowadzane do użytku, zakładano, że do minimum ograniczą one przekraczanie norm czasu pracy. Prawda jest jednak taka, że zaraz po pojawieniu się nowych urządzeń rozpoczęła się branżowa zabawa „w kotka i myszkę”. Już 6 lat później trzeba było zmodernizować tachografy, wprowadzając ceramiczne impulsatory, gdyż najprostszą metodą na manipulację cyfrowego urządzenia okazał się magnes przyłożony do czujnika prędkości. Gdy natomiast branża odpowiedziała na to zaawansowanymi „wyłącznikami”, czyli po prostu nielegalnym oprogramowaniem, kolejne 7 lat później zaszła kolejna zmiana. Wprowadzono wówczas tachografy zapisujące lokalizację pojazdu, umożliwiając służbom odtwarzanie przebiegu tras. Do tego doszła technologia zdalnych kontroli, oparta na antenach DSRC.
Dzisiaj, w przededniu 20. rocznicy wprowadzenia cyfrowych tachografów, wszystko to można podsumować z pewną refleksją. Choć w 2006 roku nowe urządzenia wzbudzały naprawdę liczne obawy ze strony branży, z perspektywy czasu możemy wspominać je jako niezwykle proste, wciąż pozostawiające wiele wolności. Trudno też nie zgodzić się z podsumowaniem od firmy VDO, wszak wprowadzenie nowych tachografów faktycznie rozpoczęło wielką, cyfrową rewolucję w całej branży. Technologia ta stanowiła wstęp do współczesnych systemów śledzenia pojazdów i kierowców i otworzyła zupełnie nowe możliwości dla służb kontrolnych. Aż trudno się więc zastanawiać, co kolejne generacje tachografów mogą nam przynieść w kolejnych latach…
Krajobraz polskich flot w 2006 roku, w momencie historycznej zmiany:
